Film otwiera opowieść o człowieku, który spada z pięćdziesiątego piętra i powtarza sobie po drodze, że jak dotąd wszystko idzie dobrze. W ostatniej scenie ta sama historia wraca, tylko spada już nie człowiek, ale całe społeczeństwo. Tak Mathieu Kassovitz spiął Nienawiść. Zmienia się jedno słowo. Razem z nim zmienia się skala całej rzeczy.
Na tym polega klamra kompozycyjna. Pierwsza scena i ostatnia trzymają ten sam element, a odbiorca odruchowo przykłada jedną do drugiej. Pracuje różnica, nie powtórzenie. Wracający obraz znaczy teraz co innego, niż znaczył na starcie, bo w międzyczasie obrósł wszystkim, co się wydarzyło. Ktoś, kto ogląda finał, mierzy przy okazji całą przebytą drogę, choć nie miał takiego zamiaru.
Klamra bywa wizualna, kiedy film otwiera i zamyka to samo okno albo ta sama droga za oknem. Bywa słowna, gdy niewinne zdanie z pierwszej strony wraca w finale obciążone całą historią. Bywa sytuacyjna, kiedy powtarza się układ sceny, a inny jest tylko wynik. Najszersza odmiana to rama narracyjna, w której zewnętrzna opowieść otwiera i zamyka wewnętrzną.
Powrót działa tym mocniej, im mniej się go zapowiada. Nikt nie musi pamiętać pierwszej sceny w szczegółach. Wystarczy, że coś w finale zabrzmi znajomo, a porównanie zrobi się samo, poniżej progu uwagi. Dlatego klamra znosi dystans, którego nie zniesie żadne inne echo. Potrafi zadziałać po dwóch godzinach filmu i po sześciu sezonach serialu, bo dwa punkty są łatwiejsze do zestawienia niż dwanaście.
Figura jest starsza od powieści i od teatru. Homer zaczyna Iliadę od ojca, który przychodzi do greckiego obozu wykupić porwaną córkę i odchodzi z niczym, znieważony przez wodza. Kończy ojcem, który przychodzi do namiotu Achillesa wykupić ciało zabitego syna. Tym razem dostaje, o co prosi. Filolodzy nazywają ten układ kompozycją pierścieniową i odnajdują go w eposie na każdym poziomie, od pojedynczej przemowy po całość.
Między pierwszą a ostatnią sceną Wesela Stanisława Wyspiańskiego zmienia się w bronowickiej chacie tylko jedno. Rzecz zaczyna się rozgadaną, wirującą zabawą, na której wszyscy mówią naraz i nikt nikogo nie słucha. Kończy się tańcem chochoła, przy którym goście krążą w milczeniu jak nakręceni. Ta sama izba, ci sami ludzie, a ruch zamienił się w odrętwienie. Alchemiczny wąż z rysunku obok kąsa własny ogon i domyka koło, ale ciężar ma cała droga dokoła, którą trzeba było przejść.
Klamra zajmuje się wyłącznie scenami skrajnymi, a osobne hasło o motywie przewodnim rozkłada całą rodzinę powtórzeń na skale. Z tej oszczędności bierze się i jej siła, i jej wymagania. Domykać wolno na kilku poziomach naraz, więc ten sam gest może wrócić w kwestii dialogowej, w ustawieniu kamery i w miejscu akcji. Serial spina tak nie tylko sezon, ale i pojedynczy odcinek, bo pierwsza i ostatnia scena odcinka są dla widza najlepiej widoczną parą.
Najczęściej nie wybrzmiewa dlatego, że wraca obraz nieodmieniony. Ostatnia scena powtarza pierwszą co do przecinka i mówi tyle, że wróciliśmy do punktu wyjścia. Powtórzenie rzuca się w oczy, tylko nie ma go do czego przyłożyć, więc symetria schodzi do roli ozdoby. Rama bywa wtedy ładniejsza od tego, co obejmuje, i słychać, że przyszła z zewnątrz.
Dobrze zrobiona klamra zmienia funkcję końcówki. Ostatnia scena przestaje być miejscem, w którym coś się rozstrzyga, i staje się miarką przyłożoną do początku. Cała przebyta droga mieści się wtedy w jednej różnicy, której nikt nie musiał nazywać ani tłumaczyć.