Przejdź do treści
Rynek i branża

Rynek i branża

Showrunner: scenarzysta, który prowadzi produkcję

2 min czytania · Redakcja 1draft.pl

Edgar Degas, Klasa baletowa (La Classe de danse) 1871-1874, Musée d'Orsay — siwy mistrz baletu Jules Perrot prowadzi w centrum grupę tancerek na próbie, klasyczna wizualna metafora showrunnera kierującego całym zespołem serialu
Edgar Degas, La Classe de danse (Klasa baletowa, 1871-1874), Musée d'Orsay, Paryż. W centrum siwy mistrz baletu Jules Perrot prowadzi tancerki na próbie, oparty na lasce. Wizualne sedno roli showrunnera: jedna osoba kształtuje zespół i odpowiada za całość. Źródło: Wikimedia Commons · Public Domain (PD-Art)

Showrunner to scenarzysta, który jest jednocześnie głównym autorem i dyrektorem serialu — pół artysta, pół menedżer. Odpowiada za wizję i za to, że wszystko działa: prowadzi pokój, decyduje o obsadzie, pilnuje budżetu i harmonogramu, ściera się z platformą i nadzoruje montaż. Reżyser odcinka odchodzi po zdjęciach; showrunner zostaje od pierwszego pomysłu po ostatni odcinek. To najwyższa i najtrudniejsza rola, jaką może osiągnąć scenarzysta — bo łączy dwie sprzeczne kompetencje: twórczą i operacyjną.

Wizualną intuicję daje La Classe de danse (Klasa baletowa) Edgara Degasa (1871–1874, Musée d'Orsay). W centrum sali stoi siwy mistrz baletu Jules Perrot, oparty na długiej lasce, a wokół niego tancerki kończą lekcję — jedne ćwiczą, inne odpoczywają i czekają na uwagę. Jeden człowiek nadaje rytm całej sali i odpowiada za to, jak zatańczy każda z osobna. To jest sedno roli showrunnera: nie tańczy sam, lecz kształtuje zespół, trzyma styl i bierze na siebie efekt całości. Mistrz nie wychodzi na scenę — jego dziełem jest spójny występ wielu ludzi, których ułożył w jedno.

Kanon. Termin i funkcja to wynalazek amerykańskiej telewizji: showrunner łączy głównego scenarzystę z producentem wykonawczym, prowadząc serial na co dzień. Tak pracowali David Chase nad Rodziną Soprano, Vince Gilligan nad Breaking Bad, David Simon nad Prawem ulicy czy Jesse Armstrong nad Sukcesją; Michaela Coel w I May Destroy You napisała, poprowadziła i zagrała główną rolę. W Polsce rola jest świeża, przyniesiona przez platformy: dawniej serialem rządzili kierownik literacki i reżyser, a model showrunnerski — jeden autor-gospodarz odpowiedzialny za całość — dopiero się u nas zadomawia i bywa mylony z producentem albo reżyserem.

Pięć reguł. Pierwsza: showrunner to autor plus szef — wyrasta z pokoju, dorastając od scenarzysty do osoby, która ten pokój prowadzi (zobacz osobny artykuł o writers' roomie). Druga: jego głos jest głosem serialu — rozdziela pracę, ale to on przepisuje sceny i jego notatki obowiązują cały zespół (zobacz osobny artykuł o przyjmowaniu uwag). Trzecia: pilnuje łuków przez sezony — odcinek i pojedyncza scena służą wieloletnim przemianom postaci, których nie wolno zgubić (zobacz osobny artykuł o łuku postaci). Czwarta: reprezentuje serial na zewnątrz — pitchuje sezon platformie i broni wizji przed notatkami nadawcy, bo to jego twarz firmuje projekt (zobacz osobny artykuł o pitchu). Piąta: to szczyt ścieżki, nie punkt startu — do roli prowadzi dorobek i reprezentacja, które stopniowo budują twoją pozycję (zobacz osobny artykuł o agencie i menedżerze).

Pytanie warsztatowe: czy uniesiesz odpowiedzialność za całość — sukces i porażkę serialu firmowane twoim nazwiskiem, choćby potknął się montaż, aktor czy budżet? Degas namalował mistrza, który odpowiada za każdy ruch w sali, choć sam nie tańczy. Showrunner przyjmuje ten sam ciężar: jedna wizja, wielu wykonawców, jedno nazwisko na afiszu.