Wchodź późno, wychodź wcześnie to żelazna zasada tempa sceny: zaczynaj każdą scenę najpóźniej, jak się da — tuż przy zwrocie — pomijając przyjścia, powitania i rozsiadanie się; a kończ najwcześniej, jak się da — w sekundzie, gdy jej dramatyczny punkt padł — ucinając opadanie, pożegnania i domykanie. Scena ma wrzucać w ruch i wyrywać, nim obwiśnie. Po co: każda scena ma na obu końcach martwe powietrze — dojście i odejście — które widz sam dopowie; jego wycięcie trzyma tempo napięte i sprawia, że scena uderza i rusza dalej. To główny silnik tempa, obok długości scen i elipsy, i najczęstsza naprawa rwącego się rytmu: amatorskie sceny zaczynają się za wcześnie i kończą za późno. Pułapka jest podwójna: z jednej strony wejścia i rozgrzewki — otwierasz scenę od pukania i rozmowy o niczym, więc widz czeka, aż się zacznie; z drugiej cięcie za wcześnie — wychodzisz, nim puenta padła, albo wchodzisz tak późno, że nie sposób się zorientować, i scena gubi sens. Sekret: wchodź tak późno i wychodź tak wcześnie, jak się da — tnij dojścia i odejścia, ufając, że widz dopowie tkankę łączną — ale nie tak, by zgubić punkt; tnij martwe powietrze, nie sens.
Wizualną intuicję daje Boulevard des Capucines Jeana Béraud (lata 80. XIX w.) — gwarna ulica uchwycona w pół ruchu: przechodnie w połowie kroku, scena bez początku i końca, wrzucająca w sam środek dnia. Sam środek, brzegi ucięte — i tym jest wchodzić późno, wychodzić wcześnie. To jest sedno: nie widać, jak się zaczęło ani skończyło, a scena i tak żyje.
Kanon. Maksyma „wchodź późno, wychodź wcześnie” to elementarz scenopisarstwa — montaż i instynkt każą wpaść w scenę przy jej zwrocie i wyjść, gdy wynik znany. To nie scena jako jednostka, nie sama elipsa między scenami, nie scena oddechu — to rzemiosło brzegów każdej sceny. Polski kanon: filmy Jerzego Skolimowskiego — wrzucają widza w środek sceny i wyrywają go, nim opadnie, montując opowieść z samych momentów, które się liczą.
Pięć reguł. Pierwsza: znajdź powód istnienia sceny — jej zwrot, kwestię, która się liczy; do niej tniesz (zobacz osobny artykuł o scenie jako jednostce). Druga: zaczynaj jak najpóźniej — pomiń pukanie, powitania i rozsiadanie się; otwórz w ruchu, blisko zwrotu (zobacz osobny artykuł o sflaczałym środku). Trzecia: wychodź, gdy puenta padła — w sekundzie, gdy znamy wynik; nie zostawaj na pożegnania (zobacz osobny artykuł o cliffhangerze). Czwarta: widz dopowie tkankę łączną — nie musi widzieć dojazdu i siadania; ufaj elipsie na brzegach sceny (zobacz osobny artykuł o elipsie czasowej). Piąta: nie amputuj sensu — wchodź tak późno, by scena wciąż się czytała, i nie tnij przed puentą; czasem scena oddechu ma trwać (zobacz osobny artykuł o scenach oddechu).
Pytanie warsztatowe: wróć do kadru wciętego w sam środek zdarzenia i przyłóż go do swojej sceny: ile na początku jest dojścia i rozgrzewki do wycięcia? I czy kończysz w sekundzie, gdy punkt padł — czy zostajesz na pożegnania, których widz nie potrzebuje?