Adaptacja źródła bez fabuły to osobny przypadek: źródło nie daje historii — ani bohatera, ani konfliktu, ani fabuły — tylko ikony, świat i ton. Linia zabawek, plansza, atrakcja, marka. Zadanie jest odwrotne niż przy powieści: nie wybierasz z nadmiaru, lecz wymyślasz całą narrację — postaci, konflikt, stawkę, oś — niemal z niczego, szanując nieliczne punkty stałe, które źródło daje: wygląd, ton, reguły świata, ikony, obietnicę wobec fanów. Większość adaptacji odejmuje; ta dodaje. Pułapka jest podwójna: z jednej strony reklama zamiast filmu — robisz długą wystawę produktu, scena za sceną paraduje towar, a oś nawleka jego pokazy; widz dostaje gadżety, nie opowieść; z drugiej zdrada źródła — wymyślasz oryginalną historię i doklejasz nazwę, gubiąc ton, świat i to, po co fani przyszli; technicznie film, ale o czymkolwiek. Sekret: gdy źródło nie ma historii, wymyśl ją od zera — bohater, konflikt, łuk — ale zakotwicz w punktach stałych i spraw, by ikony coś znaczyły; nie służ towarowi ani szablonowej fabule z logo, lecz opowieści, która mogła wyrosnąć tylko z tego świata.
Wizualną intuicję daje Domek z kart Jean-Siméona Chardina (ok. 1737) — dziecko z kilku kart wznosi kruchą, ale prawdziwą budowlę, skupione, jakby zależał od niej świat. Z paru martwych elementów — cała konstrukcja — i tym jest ta adaptacja. To jest sedno: źródło daje karty, historię stawiasz ty.
Kanon. Filmy rodzą się dziś z linii zabawek, plansz i atrakcji — źródeł bez opowieści, z samymi ikonami i tonem; całą fabułę trzeba wymyślić, a sztuką jest, by przedmiot stał się postacią lub symbolem, nie lokowaniem. To nie adaptacja gry wideo (ta ma świat i bohaterów), nie rozwijanie uniwersum — tu na początku nie ma żadnej narracji. Polski kanon: Bolek i Lolek — para rysunkowych postaci powołana bez gotowej fabuły, wokół której zbudowano setki przygód; ikona dała charaktery i ton, historię trzeba było wymyślić.
Pięć reguł. Pierwsza: znajdź punkty stałe — ton, świat, ikoniczne przedmioty, to, po co przychodzą fani; nienaruszalne (zobacz osobny artykuł o wierności i zdradzie). Druga: wydobądź temat — o czym jest ten świat, jakie budzi uczucie; na tym stawiasz historię (zobacz osobny artykuł o premisie). Trzecia: wymyśl oś od zera — bohater z pragnieniem, konflikt, stawka, łuk; źródło ich nie da, to dodawanie, nie cięcie (zobacz osobny artykuł o tym, co wyciąć). Czwarta: buduj ze świata — rozwijaj regułę i klimat źródła w pełną opowieść (zobacz osobny artykuł o rozwijaniu uniwersum). Piąta: to nie gra z fabułą — gra wideo zwykle ma świat i postaci; tu masz tylko ikony, więc fabułę tworzysz (zobacz osobny artykuł o adaptacji gry wideo).
Pytanie warsztatowe: wróć do dziecka wznoszącego całą budowlę z kart i spójrz na swoje źródło bez fabuły: co jest twoimi punktami stałymi — ton, ikony, obietnica dla fanów? I jaką prawdziwą historię, z bohaterem i stawką, na nich postawisz, by nie była reklamą ani szablonowym filmem z logo?