Pełen bak, dwoje ludzi, którzy ledwo się znoszą, i horyzont, który wciąż się oddala — film drogi wprawia bohaterów w ruch i pozwala, by to asfalt ich zmieniał. To gatunek, którego silnikiem jest podróż jako przemiana: ludzie w ruchu, gdzie droga uzewnętrznia ucieczkę, poszukiwanie albo wewnętrzną zmianę — cel zwykle waży mniej niż samo jechanie. Pułapka jest podwójna: albo epizody bez łuku — epizodyczny kształt rozsypuje się w luźne scenki, a podróżni się nie zmieniają, więc zostaje przewodnik turystyczny zamiast historii; albo droga jako sam transport — podróż to hydraulika fabuły z A do B, krajobraz i spotkania wymienne, więc szosa niczego nie uzewnętrznia.
Wizualną intuicję daje Wędrowiec Hieronima Boscha (ok. 1500) — wychudzony pielgrzym idzie krętą ścieżką przez niebezpieczny świat: rozpadająca się karczma kusi, by przystanął, pies kłapie mu u nóg, a on ogląda się na przeszłość i brnie dalej. Tym jest film drogi: ruch jest przemianą — droga uzewnętrznia ucieczkę, poszukiwanie i to, czym bohater się staje, krok po kroku. Każde spotkanie po drodze coś z niego zdziera. To jest sedno: liczy się droga, nie miejsce, do którego prowadzi.
Kanon. Film drogi jest amerykański w sercu — mit otwartej szosy (Easy Rider jako kontrkulturowy kamień milowy), skazana na klęskę wolność (Thelma i Louise). Asfalt obiecuje ucieczkę i odkrycie siebie; to western odrodzony na międzystanowej. Polski kanon: „Rejs” Marka Piwowskiego — rejs statkiem zamienia się w ostre, absurdalne lustro PRL-owskiego społeczeństwa; rodzima odmiana formy, w której podróż jest wędrówką przez kraj, nie trasą z A do B.
Pięć reguł. Pierwsza: droga to nowa granica. Film drogi dziedziczy po westernie — otwarty ląd, mit wolności, auto zamiast konia; szosa to rubież, gdzie reguły się rozrzedzają (zobacz osobny artykuł o westernie). Druga: wyjeżdża się kimś innym, niż się wraca. Podróż jest inicjacją — ruch musi znaczyć wewnętrzną zmianę; jeśli podróżni się nie przeobrażają, zostaje przewodnik turystyczny, nie opowieść (zobacz osobny artykuł o kinie dojrzewania). Trzecia: auto to ciśnieniowy garnek. Klasyczny silnik to niedobrana para zamknięta w jednym pojeździe — ścierają się, a potem rozłupują nawzajem; ciasna kabina wymusza relację (zobacz osobny artykuł o wrogach, którzy stają się kochankami). Czwarta: każde spotkanie to lustro kraju. Epizodyczne spotkania nie są wypełniaczem — każdy nieznajomy i miasteczko to okruch społeczeństwa; droga jest ruchomym lustrem (zobacz osobny artykuł o satyrze). Piąta: cel jest mniej ważny niż droga. Najgłębszy ruch gatunku: meta waży mniej niż jechanie — wiele filmów drogi odmawia przyjazdu (droga się urywa albo sensem była trasa), a wolność idzie z cieniem swojej ceny (zobacz osobny artykuł o tragikomedii).
Pytanie warsztatowe: postaw bohatera na krętej ścieżce jak Boschowski Wędrowiec, z psem u nóg i karczmą za plecami — co go kusi, by przystanął, i kim będzie, gdy minie ostatnią furtkę?