Gatunki
Noir, horror, komedia romantyczna, western — reguły gry w każdym gatunku.
34 artykuły
Anatomia noir: dlaczego zło wygrywa w czerni
Film noir to nie estetyka, to światopogląd. Maltański Sokół, Podwójne ubezpieczenie, Chinatown — jak działa gatunek moralnej entropii. Warsztat scenarzysty.
Czytaj →Detektyw hardboiled: szkoła Chandlera i Hammetta
Hardboiled detective od Hammetta i Chandlera do Ellroya i Lehane'a. Pięć reguł twardej prozy detektywistycznej, słynne cytaty, polskie konteksty.
Czytaj →Dramat sądowy: dlaczego sala rozpraw to idealna sceneria
Dramat sądowy od 12 Angry Men do Anatomii upadku. Pięć reguł gatunku, klasyczny kanon, polski deficyt. Warsztat scenarzysty po polsku.
Czytaj →Film o skoku: zespół, plan, niespodzianka
Film o skoku od Rififi do Money Heist. Pięć reguł gatunku, polski kanon Machulskiego, cztery podgatunki. Warsztat scenarzysty filmu o napadzie.
Czytaj →Komedia romantyczna: cztery spotkania, jeden romans
Komedia romantyczna jako gatunek: cztery spotkania, pięć reguł, kanon Nory Ephron i Richarda Curtisa. Listy do M., Annie Hall, Notting Hill, anti-romcom.
Czytaj →Mistyczny thriller: True Detective, Twin Peaks i polski Rojst
Mistyczny thriller jako gatunek: ambiwalencja nadprzyrodzonego, detektyw-poszukiwacz, lokacja jako postać. Twin Peaks, True Detective, Rojst, Kruk, Wataha.
Czytaj →Western: od Forda do Coenów
Western jako gatunek: klasyk Forda, spaghetti Leone, anti-western Peckinpah, neo-western Coenów. Pięć reguł, pięć subgatunków, dlaczego polski western nie istnieje.
Czytaj →Slasher i polski horror: dlaczego nam nie wychodzi
Slasher i horror jako gatunki: pięć reguł, Final Girl, Carpenter, Hooper. Polski horror — Żuławski, Wrona Demon. Pięć powodów słabości polskiej szkoły horroru.
Czytaj →Moralność w kryminale: gdy nikt nie ma czystych rąk
Moralność w kryminale: szarość zamiast bieli i czerni, prawo kontra sprawiedliwość, kodeks bohatera na próbie. Hammett, Chandler, Krajewski. Caravaggio. Pięć reguł.
Czytaj →Gotyk: groza, ruina i to, co pogrzebane
Gotyk to nie pajęczyny i świeczniki, lecz powrót wypartego: rodowa wina, zakazana granica, przestrzeń jako psychika. Walpole, Shelley, Stoker, Potocki, Has, Grabiński. Füssli. Pięć reguł.
Czytaj →Fikcja historyczna: prawda faktu kontra prawda dramatu
Fikcja historyczna to nie podręcznik w kostiumach: fakt jest tworzywem, liczy się logika epoki i prawda dramatu. Tołstoj, Mantel, Sienkiewicz, Kubrick. Matejko. Pięć reguł i dwie pułapki.
Czytaj →Realizm magiczny: gdy cud nikogo nie dziwi
Realizm magiczny rozpoznasz po jednym: cud opowiedziany tonem śniadania, a nikt się nie dziwi. To nie fantasy ani surrealizm. García Márquez, Morrison, Schulz, Tokarczuk. Rousseau. Pięć reguł.
Czytaj →Tragikomedia: śmiech i żałoba w jednej twarzy
Tragikomedia to nie komedia ze smutkiem na przemian, lecz ta sama chwila naraz śmieszna i bolesna. Czechow, Beckett, Chaplin, Mrożek, Koterski. Watteau. Pięć reguł i dwie pułapki.
Czytaj →Powieść szpiegowska: zdrada zamiast gadżetów
Temat powieści szpiegowskiej to zdrada i cena oszustwa, nie gadżety. Moralna szarość, kret, tradecraft jako faktura. Le Carré, Greene, Conrad, Hans Kloss. de La Tour. Pięć reguł.
Czytaj →Groza kosmiczna: lęk przed obojętnym wszechświatem
Groza kosmiczna nie straszy potworem do zabicia, lecz obojętnym, niepojętym wszechświatem, w którym poznanie niszczy. Lovecraft, Blackwood, Lem, Dukaj. Friedrich. Pięć reguł i dwie pułapki.
Czytaj →Dystopia: świat-ostrzeżenie i cena porządku
Dystopia to świat-ostrzeżenie: ekstrapolacja realnej tendencji, ład kupiony wolnością, jednostka kontra aparat. Orwell, Huxley, Atwood, Zajdel, Lem. Bruegel. Pięć reguł i dwie pułapki.
Czytaj →Kino dojrzewania: próg, na którym dziecko znika
Kino dojrzewania opowiada o przemianie przez stratę: nieodwracalny próg, pierwsze zderzenie z dorosłym światem, gorzko-słodki finał. Salinger, Twain, Lee, Gombrowicz. Homer. Pięć reguł.
Czytaj →Satyra: śmiech, który obnaża
Satyra to humor jako broń: ironia i przesada wymierzone w wadę, hipokryzję i władzę, sądzone wobec ukrytej normy. Swift, Wolter, Orwell, Krasicki. Hogarth. Pięć reguł i dwie pułapki.
Czytaj →Od wrogów do kochanków: wrogość, która płonie
Od wrogów do kochanków działa, bo wrogość i pożądanie biorą paliwo z jednego źródła. Wrogość musi być prawdziwa, zwrot zasłużony, a adwersarze równi. Austen, Szekspir, Fredro. Botticelli. Pięć reguł.
Czytaj →Film katastroficzny: spektakl zaglady, ludzka stawka
Film katastroficzny to gatunek zbiorowego przetrwania pod kataklizmem - spektakl zaglady plus zespol zwyklych ludzi. Jak nie dac spektaklowi zjesc historii. Piec regul i polski przyklad.
Czytaj →Film wojenny: ludzie wewnatrz wojny, nie sama wojna
Film wojenny dramatyzuje zbrojny konflikt - walke, braterstwo pod ogniem, moralny rozrachunek. Jak nie gloryfikowac wojny spektaklem i nie utopic zolnierzy w tezie. Piec regul.
Czytaj →Film sportowy: rywalizacja jako tygiel, nie sama tablica wynikow
Film sportowy zamienia rywalizacje w tygiel - gra niemal zawsze jest o cos wiecej niz gra. Jak uniknac formuly na autopilocie i pulapki samego wyniku. Piec regul i polski przyklad.
Czytaj →Film drogi: podroz jako przemiana, nie trasa z A do B
Film drogi (kino drogi) opiera sie na podrozy jako przemianie - droga uzewnetrznia ucieczke i poszukiwanie, cel wazy mniej niz jechanie. Jak uniknac przewodnika turystycznego. Piec regul.
Czytaj →Paradokument (mockument): fikcja w przebraniu dokumentu
Paradokument (mockument) to fikcja w kostiumie dokumentu - gadajace glowy, podrobione archiwum, kamera z reki. Jak utrzymac kamienna twarz i nie robic pustego chwytu. Piec regul.
Czytaj →Body horror: kiedy zagrozeniem jest twoje wlasne cialo
Body horror to odmiana horroru o gwalcie na ciele - mutacji, przemianie, miesie zbuntowanym przeciw wlascicielowi. Jak nie zostac przy obrzydzeniu bez grozy. Piec regul i polski przyklad.
Czytaj →Musical: kiedy uczucie przerasta slowa i zaczyna spiewac
Musical to gatunek, w ktorym piosenka i taniec sa silnikiem opowiesci, nie ozdoba - bohater spiewa, gdy uczucie przerasta mowe. Jak nie zatrzymac fabuly numerem. Piec regul i polski przyklad.
Czytaj →Screwball: kiedy klotnia jest zalotami
Screwball to szybka, anarchiczna komedia o wojnie plci miedzy rownymi, gdzie klotnia jest zalotami. Jak wyrezyserowac chaos na takt i nie zgubic eros. Piec regul i polski przyklad.
Czytaj →Thriller psychologiczny: kiedy zagrozeniem jest wlasny umysl
Thriller psychologiczny czerpie napiecie nie z fizycznego zagrozenia, lecz z umyslu - paranoi, manipulacji, pytania, co jest prawdziwe. Jak nie zamienic grozy w sztuczke ze zwrotem. Piec regul.
Czytaj →Found footage: znaleziona tasma i groza poza kadrem
Found footage udaje odzyskane, autentyczne nagrania bez tworcy - groza z autentycznosci i ograniczonego kadru. Jak uzasadnic kamere i nie mylic trzesienia z napieciem. Piec regul.
Czytaj →Kino superbohaterskie: wspolczesny mit kostiumowego herosa
Kino superbohaterskie to gatunek nadzwyczajnej jednostki, ktora moc wybiera dla innych - tozsamosc, origin, zloczynca-lustro, cena wladzy. Jak nie zostac przy spektaklu bez stawki. Piec regul.
Czytaj →Neo-noir: czarne kino, ktore wie, ze jest noir
Neo-noir to swiadomy spadkobierca czarnego kina - moralna zgnilizna i fatalizm przeniesione we wspolczesnosc i neon. Jak uniknac pastiszu bez gnicia i mroku jako dekoracji. Piec regul.
Czytaj →Melodramat: spotegowane uczucie podane bez wstydu
Melodramat to gatunek spotegowanego uczucia: prawda emocji ponad powsciagliwosc. Jak zasluzyc na lzy i nie wstydzic sie wielkiego czucia - bez kiczu i bez chlodu. Piec regul.
Czytaj →Postapokalipsa: opowiesc o tym, co zostaje po koncu
Kino postapokaliptyczne dzieje sie PO upadku cywilizacji - nie gruzy sa tematem, lecz to, kim stajemy sie bez regul. Rozni je od dystopii i filmu katastroficznego. Piec regul.
Czytaj →Whodunit: zagadka jako uczciwa gra z czytelnikiem
Whodunit to zagadka kryminalna jako gra fair: wszystkie poszlaki na stole, rozwiazanie zaskakujace, lecz nieuchronne. Jak nie oszukac czytelnika i trafic w trudnosc. Piec regul.
Czytaj →