Konspekt to szkieletowy plan opowieści spisany przed scenariuszem — uporządkowana lista beatów po kolei: co się dzieje i dlaczego, kręgosłup przyczyny i skutku, zanim wrzucisz dialog. To rysunek konstrukcji przed fundamentami. Pułapka jest podwójna: z jednej strony pisanie bez konspektu — wskakujesz w sceny bez mapy, czasem łapiesz iskrę, częściej konstrukcyjny bałagan: świetny pierwszy akt, rozlazły środek, finał bez spłaty zapowiedzi, i przepisujesz w kółko, bo budowałeś bez szkieletu; z drugiej przerost konspektu — dopieszczasz plan miesiącami, aż znika spontaniczność, sceny są przeżute z góry, odrzucasz lepsze pomysły („nie ma ich w planie”) i mylisz konspekt z gotową historią, więc nigdy jej nie piszesz. Sekret: szkielet, nie klatka.
Wizualną intuicję daje rycina szkieletu z De humani corporis fabrica Andreasa Vesaliusa (1543) — pełna, stojąca figura kostna. Vesalius opisywał nawet, jak usztywnić szkielet, by stanął; dopiero na tym rusztowaniu narasta ciało. Konstrukcja kości trzyma całą postać, choć sama nie jest jeszcze człowiekiem — i tym właśnie jest konspekt. To jest sedno: najpierw szkielet, który utrzyma ciężar, potem mięśnie scen i skóra dialogu.
Kanon. Stary spór dzieli twórców na „planistów” i „odkrywców”: J.K. Rowling rozpisywała Pottera na ręcznych tabelach, a Stephen King w „Jak pisać” ufa, że fabuła sama się odkopie. Filmowo norma to korkowa tablica z kartami scen i rozpiską beatów (Syd Field, studyjne treatmenty Pixara). Polski kanon: precyzyjne intrygi Juliusza Machulskiego („Vabank”, „Kiler”) nie powstają bez szkieletu — film o skoku to mechanizm, który trzeba rozrysować, zanim zacznie tykać.
Pięć reguł. Pierwsza: najpierw szkielet aktów — powieś beaty na strukturze, żeby jedna strona pokazała, gdzie pęka logika, zanim utopisz tygodnie w stronach (zobacz osobny artykuł o strukturze trzech aktów). Druga: kręgosłup „a więc / ale”, nie „a potem” — łącz beaty przyczyną i skutkiem; konspekt obnaża sceny zlepione luźnym „i wtedy” (zobacz osobny artykuł o kartach scen, którymi łatwo przestawiać kolejność). Trzecia: konspekt to nie treatment ani synopsis — to chuda lista beatów dla ciebie; treatment to proza scena po scenie, synopsis to jedna strona na sprzedaż (zobacz osobne artykuły o treatmencie oraz o synopsisie). Czwarta: rusztowanie, nie tekst — gotowy konspekt to nie gotowa historia; szablon w rodzaju rozpiski beatów pomaga, ale dopiero pisanie nadaje ciało (zobacz osobny artykuł o rozpisce beatów Save the Cat). Piąta: trzymaj luźno — plan jest narzędziem, nie klatką; scenariusz odejdzie od konspektu, a odkrycia z pisania wracaj wpisywać w szkielet.
Pytanie warsztatowe: streść historię w dziesięciu–piętnastu beatach, każdy w jednym zdaniu. Czy między nimi da się wstawić „a więc” albo „ale” — czy tylko „a potem”? Tam, gdzie pasuje tylko „a potem”, szkielet ma pęknięcie. I drugie: plan ci pomaga czy już zastępuje pisanie?