Życiorys postaci to dokument, który budujesz o bohaterze, zanim (i kiedy) piszesz: przeszłość, rana, pragnienia, lęki, sprzeczności, sekrety, głos. To narzędzie, nie scenariusz — widz go nie zobaczy, ale czuje jego ciężar. Działa jak góra lodowa: dziewięćdziesiąt procent pod wodą daje wagę i spójność widocznym dziesięciu. Pułapka jest podwójna: z jednej strony pusty kwestionariusz — pomijasz budowanie albo wpisujesz powierzchowne ciekawostki (ulubiony kolor, znak zodiaku); postać wychodzi cienka, w każdej scenie inna, bez wewnętrznej logiki. Z drugiej dossier zamiast scenariusza — piszesz czterdzieści stron z martwych detali i nazywasz to pracą (prokrastynacja) albo wpychasz całą przeszłość w dialog i retrospekcje; przygotowanie połyka pisanie, a góra lodowa wynurza się i topi scenę. Sekret: notuj to, co napędza wybory — nie metryczkę, lecz silnik.
Wizualną intuicję daje Cztery studia głowy Maura Petera Paula Rubensa (ok. 1615, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych w Brukseli) — jeden model, twarz z czterech stron i w różnych wyrazach, na zapas, do późniejszych obrazów. Rubens poznał tę twarz ze wszystkich stron, zanim wpuścił ją w kompozycję — i tym właśnie jest życiorys postaci. To jest sedno: znasz bohatera z każdej strony w notatniku, a w scenie pokazujesz jedną — pewną, bo reszta istnieje.
Kanon. To „teoria góry lodowej” Hemingwaya: pominięte wzmacnia opowieść, jeśli autor je zna. Pokrewne aktorskiemu przygotowaniu Stanisławskiego — „okolicznościom danym” postaci — i kwestionariuszowi Prousta, który odsłania człowieka przez drobne wybory. Polski kanon: doktor Judym z „Ludzi bezdomnych” Żeromskiego — każdy czyn wyrasta z plebejskiej przeszłości i rany, choć powieść nie wykłada jej wprost; to życiorys działający spod spodu.
Pięć reguł. Pierwsza: notuj silnik, nie metryczkę — pragnienie, potrzeba, rana, sprzeczność ważą więcej niż ulubiony kolor; zacznij od tego, co napędza wybory (zobacz osobny artykuł o pragnieniu i potrzebie). Druga: wpisz skazę i sekret — wada i to, co bohater ukrywa, generują dramat; dossier bez rysy daje postać płaską (zobacz osobny artykuł o skazie bohatera). Trzecia: opieraj na dokumentacji — życiorys w obcym zawodzie czy epoce wymaga zebrania materiału, inaczej brzmi fałszywie (zobacz osobny artykuł o dokumentacji). Czwarta: trzymaj go w notatniku, nie w scenariuszu — dossier to materiał roboczy, nie tekst; przeszłość postaci zostaje głównie poza kadrem (zobacz osobny artykuł o notatniku pisarza). Piąta: niech zasili konspekt — gotowy życiorys podpowiada, jak postać zachowa się w scenie, i wpływa na rozpiskę zdarzeń (zobacz osobny artykuł o konspekcie).
Pytanie warsztatowe: weź swój życiorys postaci i przy każdym fakcie zapytaj: która decyzja albo scena z niego wynika? Skreśl wszystko, co niczego nie napędza. A potem sprawdź drugą stronę: czy wiesz o bohaterze coś, czego widz nigdy nie zobaczy, a co i tak czuć?