Komiks (powieść graficzna) to opowieść w sekwencji kadrów: jej silnik to rynna — pusty pasek między kadrami, w którym czytelnik sam dopowiada ruch, czas i to, co się właśnie stało. Mechanika: kadr (wycinek chwili), rynna (przeskok między kadrami), kompozycja i przewracanie strony (ostatni kadr u dołu kusi, by ją odwrócić) oraz dymek i liternictwo — a granicą jest ilustrowana proza, w której obraz tylko zdobi słowo. Pułapka jest podwójna: albo robisz kadry-ilustracje do tekstu, gdzie całą robotę niesie podpis, a rysunek nic nie dodaje — albo przeciwnie, przeładowane, krzykliwe plansze, w których nie wiadomo, w jakiej kolejności czytać. Sekret: niech obraz i słowo niosą różne rzeczy, a najważniejsze zdarzenie ukryj w rynnie — komiks żyje tam, gdzie czytelnik łączy kadry sam.
Wizualną intuicję daje Umowa małżeńska Williama Hogartha (1743) — pierwsza z sześciu scen jego cyklu o modnym małżeństwie, gdzie hrabia targuje syna na żonę: na stole pieniądze, znudzona para patrzy w przeciwne strony, dwa psy skute łańcuchem zapowiadają los nowożeńców. Tym jest komiks — historia opowiedziana w ciągu obrazów, kadr po kadrze, w których czyta się szczegół. To jest sedno: nie jeden obraz, lecz sekwencja, a sens dopowiada się między kadrami.
Kanon. Komiks to sztuka światowa — od amerykańskiego zeszytu z superbohaterami, przez europejską bande dessinée (Tintin, Asterix), po japońską mangę, którą czyta się od prawej. W PRL-u spychano go jako rozrywkę niepoważną, a mimo to wyrósł własny, mocny kanon. Polski kanon: „Kajko i Kokosz” Janusza Christy — słowiańska, dowcipna odpowiedź na komiks przygodowy, dwaj wojowie broniący grodu przed Zbójcerzami; oraz „Tytus, Romek i A'Tomek” Henryka Jerzego Chmielewskiego (Papcia Chmiela), gdzie małpa Tytus uczłowiecza się przygoda po przygodzie, a zabawa idzie w parze z lekcją. Polski rysunek dał też światu Thorgala Grzegorza Rosińskiego.
Pięć lekcji. Pierwsza: najbliższa krewna to animacja — obie opowiadają obrazem w sekwencji, ale komiks zostawia ruch w wyobraźni czytelnika, w rynnie (zobacz osobny artykuł o animacji). Druga: polski komiks wyrósł na humorze — Kajko, Tytus — i to dowcip rysunkowy, nie tylko słowny (zobacz osobny artykuł o humorze). Trzecia: fantastyka znalazła w nim naturalny dom — światy, których budżet filmu nie udźwignie, rysownik stawia jednym pociągnięciem (zobacz osobny artykuł o sci-fi i fantasy). Czwarta: komiks jest z natury seryjny — zeszyt po zeszycie, a plansza kończy się hakiem tuż przed przewróceniem strony (zobacz osobny artykuł o serialu). Piąta: dziś komiks i ekran krążą wokół siebie — adaptacja musi przełożyć kadr i rynnę na cięcie i czas (zobacz osobny artykuł o adaptacjach klasyki).
Pytanie warsztatowe: wróć do pierwszej sceny Hogartha, gdzie cała przyszła tragedia czai się w szczegółach jednego kadru — i spójrz na swoją historię: gdyby rozbić ją na kadry, co zostawiłbyś w rynnie, żeby czytelnik dopowiedział sam?