Polski kanon
Polski thriller, kino moralnego niepokoju, PISF — nasz rynek i nasza tradycja.
30 artykułów
Polski thriller: dlaczego nam się udaje
Polski thriller od Pasikowskiego do Bartkowiaka. Trzy fale gatunku, mocni autorzy, dlaczego thriller jest najmocniejszym polskim eksportem warsztatowym.
Czytaj →Polski kryminał: od Borewicza do Kruka
Polski kryminał: 60 lat ewolucji od kapitana Sowy po Wataha, Rojst i Kruka. Pasikowski, Krajewski, Miłoszewski. Lokalny SEO i kanon gatunkowy.
Czytaj →Adaptacje polskiej klasyki literackiej: od Wajdy do Hollanda
Polski kanon adaptacji literackich: Wajda, Hoffman, Has, Polański, Holland. Co działa, co nie. Wierność vs interpretacja. Warsztat polskiego scenarzysty.
Czytaj →Polski humor: dlaczego nie umiemy pisać komedii (i kiedy nam się udaje)
Polska komedia od Barei do Listów do M. Pięć powodów warsztatowej słabości i cztery momenty mistrzostwa. Polski humor jako paradoks narodowy.
Czytaj →Polski sci-fi i fantasy: od Lema do Sapkowskiego
Polska szkoła sci-fi i fantasy: Lem (40 mln książek), Sapkowski (Wiedźmin), Dukaj, Zajdel. Pięć cech polskiej fantastyki, paradoks adaptacji.
Czytaj →Polskie archetypy postaci: od Stańczyka do Wokulskiego
Polskie archetypy postaci: Stańczyk, Rejtan, Wokulski, Kmicic, Matka Polka, Kombinator. Dziesięć klasycznych i pięć współczesnych. Warsztat polskiej postaci.
Czytaj →Polska szkoła filmowa: PWSFTviT i jej dziedzictwo
PWSFTviT w Łodzi i Polska Szkoła Filmowa: cztery pokolenia, od Wajdy po Pawlikowskiego. Pięć cech polskiej szkoły, dlaczego Hollywood Reporter dał trzecie miejsce.
Czytaj →PISF: jak działa system finansowania polskiego scenariusza
PISF dla scenarzysty: struktura instytutu, Programy Operacyjne 2026, Stypendia Scenariuszowe, Rozwój projektu, 30% Cash Rebate. Co musisz wiedzieć w 2026.
Czytaj →Polski film historyczny: pomnik kontra człowiek
Polski film historyczny bez patosu pomnika: jak znaleźć żywego człowieka pod kostiumem. Szekspir, Lawrence z Arabii, Wajda, 1670. David. Pięć reguł ożywiania historii.
Czytaj →Kino moralnego niepokoju: bohater na rozstajach sumienia
Kino moralnego niepokoju to polski nurt przełomu lat 70. i 80. (Zanussi, Falk, Holland, Kieślowski), w którym zwykły człowiek płaci cenę przyzwoitości w skostniałym systemie. Lekcja dramatu etycznego: przyzwoity bohater na rozdrożu, gdzie każda droga kosztuje. Carracci, Wajda. Pięć reguł.
Czytaj →Polski dokument: dramaturgia rzeczywistości
Polski dokument to jedna z najmocniejszych marek naszego kina — autorska rzeczywistość, nie neutralne okno. Znajdź żywego bohatera i jedno pytanie, uporządkuj dramaturgię, patrz bez gotowej tezy i uszanuj filmowanego człowieka. Gierymski. Pięć reguł szkoły dokumentu.
Czytaj →Polski film wojenny: kino klęski i moralnej dwuznaczności
Polski film wojenny to kino II wojny, okupacji i Powstania — kino klęski, moralnej dwuznaczności i jednostki zmiażdżonej przez Historię, nie kostiumowy epos. Pokaż katastrofę przez jeden los, przepytuj heroizm, nie gloryfikuj ani nie obśmiewaj. Wajda, Munk, Powstanie. Pięć reguł.
Czytaj →Polska animacja: sztuka ruchomego obrazu
Polska animacja to ceniona gałąź naszego kina — od mrocznej, metaforycznej awangardy krótkiej formy po popularne studia. Nie tylko bajki dla dzieci ani abstrakcja bez opowieści: sztuka, w której ograniczenie rodzi wynalazek, a forma niesie sens. Lenica, Rybczynski, Baginski, Twoj Vincent. Pięć lekcji.
Czytaj →Współczesne polskie kino autorskie
Współczesne polskie kino autorskie to renesans po 2000 roku — Pawlikowski, Komasa, Holland, Smarzowski, Szumowska — z osobistą wizją reżysera na światowych festiwalach. Prawdziwe autorstwo jest osobiste, rzemieślnicze i konieczne; unikaj mitu samotnego geniusza i festiwalowego szablonu. Pięć lekcji.
Czytaj →Polski serial telewizyjny: od Klossa do streamingu
Polski serial telewizyjny to osobna forma i osobny kanon — od Hansa Klossa i „Domu” przez „Ranczo” po prestiżowe seriale ery platform. Ma własny silnik: bohatera na setki godzin, hak odcinkowy i łuk sezonu. Unikaj serialu jako rozciągniętego filmu i jako pustego nawyku. Pięć lekcji o polskiej tradycji serialowej.
Czytaj →Teatr Telewizji: polska scena na ekranie
Teatr Telewizji to osobna, charakterystycznie polska forma: spektakl teatralny inscenizowany dla kamery i nadawany w stałym paśmie. To nie film i nie serial — zamknięty, oparty na tekście dramatu, wierny teatralnej umowności, lecz reżyserowany zbliżeniem. Przełóż scenę na język kamery, nie roztapiając jej. Unikaj nagrania spektaklu i ucieczki w film. Pięć lekcji.
Czytaj →Słuchowisko radiowe (Teatr Polskiego Radia)
Słuchowisko radiowe to dramat dla samego ucha: opowieść bez obrazu, zbudowana z głosu, dźwięku, muzyki i ciszy, którą słuchacz dopełnia w wyobraźni. W Polsce uprawia ją Teatr Polskiego Radia, zwany teatrem wyobraźni. Pisz radio jako własne medium, dźwiękiem maluj scenę. Unikaj radia jako filmu bez obrazu i radia przegadanego. Pięć lekcji formy.
Czytaj →Komedia PRL-u (komedia peerelowska)
Komedia PRL-u to tradycja zrodzona z warunków: absurd systemu grany serio i śmiesznie, dwuznaczność omijająca cenzurę, everyman kontra maszyna, cytaty, które weszły do języka. Bierz mechanizm, nie samą nostalgię, i nie zamieniaj satyry w kazanie. Pięć lekcji peerelowskiej komedii.
Czytaj →Polski kabaret (tradycja kabaretowa)
Polski kabaret to literacka scena piosenki, skeczu i monologu — od Zielonego Balonika po Kabaret Starszych Panów. Bierz rzemiosło: skecz z puentą, literacką piosenkę, satyrę przez aluzję, nie kostium; żeń dowcip z kunsztem, nie z doraźnym przytykiem. Pięć lekcji kabaretu.
Czytaj →Polski western (eastern)
Polski western, czyli eastern, to przeszczep gatunku: bezprawna rubież Ziem Odzyskanych, samotny arbiter ładu, pojedynek. Weź prawdziwy silnik westernu i zakorzeń go w polskim pograniczu, by gatunek i lokalna prawda się wzmacniały. Pięć lekcji polskiego easternu.
Czytaj →Polski horror (kino grozy)
Polski horror to osobna tradycja grozy - rodzima demonologia, gotycki rodowód i historia, która wraca jak zmora. Zakorzeń strach w rodzimej trwodze i uczyń go nośnym dziś, nie kalkuj Zachodu ani nie rób ze folkloru skansenu. Pięć lekcji polskiego kina grozy.
Czytaj →Polska komedia romantyczna
Polska komedia romantyczna to nowoczesny romcom znad Wisły. Napędza go para i dzieląca ją przeszkoda, a sekret to dotrzymać pogodnej umowy z widzem, lecz na nią zasłużyć dowcipem i sercem. Pięć lekcji z polskiego romcomu dla scenarzysty.
Czytaj →Polski film biograficzny (biopic)
Polski biopic to dramat jednego prawdziwego życia: wybierz jedną oś i uformuj ją jak fikcję, z istotną prawdą i ludzką skazą. Nie kronika a potem, a potem ani nabożny pomnik. Pięć lekcji polskiego filmu biograficznego.
Czytaj →Polski reportaż literacki
Polski reportaż literacki to literatura faktu opowiadana narzędziami fikcji: scena, bohater, łuk i celny detal, ale bez zmyślania. Nie suchy protokół ani konfabulacja. Pięć lekcji polskiej szkoły reportażu.
Czytaj →Polski film sensacyjny i gangsterski
Polski film sensacyjny i gangsterski: milieu przestępcze, akcja o stawce i gangster transformacji. Buduj kino gatunkowe z pędem i ciężarem. Nie gloryfikacja ani kazanie. Pięć lekcji warsztatu.
Czytaj →Polskie kino młodzieżowe (film inicjacyjny)
Film inicjacyjny: młody bohater zderza się z dorosłym światem i wychodzi zmieniony. Daj progowi realną cenę. Ani rzewna pocztówka, ani trauma bez wyjścia. Pięć lekcji polskiego kina.
Czytaj →Polski film płaszcza i szpady (kino kostiumowe)
Polski film płaszcza i szpady to przygoda w kostiumie: szabla, pojedynek, honor i sarmacki epos Kresów. Trzymaj puls przygody, nie samą paradę strojów. Pięć lekcji z polskiego kanonu.
Czytaj →Polska proza chłopska (wieś jako kosmos)
Polska proza chłopska czyni z przysiółka i pór roku naczynie na największe tematy. Od Reymonta po Myśliwskiego: niech kosmos przemawia przez konkret ziemi, nie przez skansen. Pięć lekcji.
Czytaj →Proza małych ojczyzn (pamięć utraconego miejsca)
Proza małych ojczyzn odbudowuje z pamięci nieistniejący już świat — przedwojenny Gdańsk, Lwów, galicyjskie miasteczko. Jak ożywić miejsce konkretem, nie wpadając w pocztówkową nostalgię ani suchy inwentarz. Pięć lekcji.
Czytaj →Polski komiks (powiesc graficzna)
Polski komiks opowiada historie w sekwencji kadrow, a jego silnik to rynna - przerwa, w ktorej czytelnik dopowiada reszte. Od Kajka i Kokosza po Thorgala: jak laczyc obraz i slowo. Piec lekcji.
Czytaj →