Przejdź do treści
Polski kanon

Polski kanon

PISF: jak działa system finansowania polskiego scenariusza

2 min czytania · Redakcja 1draft.pl

Olga Boznańska, Autoportret 1893, Muzeum Narodowe w Warszawie — polska post-impresjonistka międzynarodowo doceniona (Legia Honorowa 1912, Grand Prix Expo 1939), niedoceniana długo w Polsce
Olga Boznańska, Autoportret (1893), Muzeum Narodowe w Warszawie. Polska post-impresjonistka, Legia Honorowa 1912, Grand Prix Expo Paryż 1939. Polska sztuka długo niedoceniana w kraju, doceniona za granicą — paradoks, z którym PISF dziś walczy. Źródło: Wikimedia Commons · Public Domain

Polski Instytut Sztuki Filmowej (PISF) jest podstawowym źródłem finansowania polskiego scenariusza. Dla scenarzysty zrozumienie struktury PISF nie jest opcjonalne — bez tego nie ma realnej drogi do produkcji polskiego filmu autorskiego.

Wizualną intuicję polskiego systemu wsparcia twórczości daje Autoportret Olgi Boznańskiej (1893), wiszący w Muzeum Narodowym w Warszawie. Boznańska jest jedną z największych polskich malarek w historii — post-impresjonistka, członkini Secesji Monachijskiej od 1893, członkini Legii Honorowej od 1912, laureatka Grand Prix Wystawy Światowej w Paryżu 1939. Doceniona za granicą, niedoceniana długo w Polsce. Polska sztuka ma tradycyjny problem: brak systemowego wsparcia własnego talentu. PISF powstał właśnie po to, by ten problem rozwiązać.

Instytut założono ustawą z 30 czerwca 2005 o kinematografii — misją jest rozwój produkcji, wsparcie wszystkich gatunków i promocja polskiego kina za granicą. Od czerwca 2025 dyrektorką jest Kamila Dorbach, pierwsza kobieta na tym stanowisku.

Budżet PISF ma trzy źródła: ustawową opłatę 1,5% przychodu od nadawców, platform i kin; dotację Ministerstwa Kultury; oraz spłaty wcześniejszych pożyczek producenckich. W 2019 PISF wsparł projekty kwotą ok. 164 mln zł — i rośnie rok do roku.

Programy Operacyjne na 2026 Rada PISF zatwierdziła 3 listopada 2025 — po raz pierwszy z udziałem branży. Pięć programów: Produkcja Filmowa (jedenaście priorytetów), Edukacja, Upowszechnianie Kultury Filmowej, Rozwój Kin i Promocja za Granicą.

Dla scenarzysty kluczowe są dwa priorytety Produkcji Filmowej: Rozwój Projektów (dofinansowanie pisania, treatmentów, bibliotek wizualnych) i Stypendia Scenariuszowe (wsparcie osoby fizycznej na konkretny scenariusz, nie producenta). Reszta priorytetów dotyczy już produkcji: fabularnej, dokumentalnej, animowanej, familijnej, koprodukcji.

Wnioski składa się wyłącznie online. Każdy priorytet ma własne sesje (2–3 rocznie), ekspertów i kryteria. Procedura: wniosek → ocena → decyzja dyrektora → umowa → wypłata transzami.

Drugim wsparciem jest 30-procentowy zwrot gotówkowy (od 2019): producent dostaje zwrot 30% kwalifikowanych kosztów poniesionych w Polsce. Dla scenarzysty działa pośrednio — podnosi atrakcyjność polskich koprodukcji.

Plany Dorbach na 2026: wsparcie młodych twórców, krótkie metraże, rozmowy z bankami o finansowaniu kina niezależnego. „To będzie rok profesjonalizacji branży” — powiedziała na Script Fiesta 2026.

Pięć praktycznych rad. Pierwsza: nie pisz wniosku sam — znajdź producenta z doświadczeniem PISF. Druga: czytaj aktualne Programy Operacyjne (na pisf.pl). Trzecia: sesje stypendiów są krótkie — pilnuj terminu. Czwarta: sprawdź, kto ocenia twój priorytet. Piąta: pierwsza próba rzadko wygrywa — to gra długoterminowa.

Pytanie warsztatowe: czy wiesz, do którego priorytetu Programu Produkcji Filmowej pasuje twój projekt? Jeśli nie — przeczytaj Programy Operacyjne 2026 zanim napiszesz kolejną stronę.