Bohater zbiorowy to opowieść, w której protagonistą jest grupa, nie jednostka: kilka postaci dźwiga porównywalny ciężar, a łuk należy do zespołu i relacji, nie do jednego herosa. Załoga skoku, pluton, rodzina, redakcja — bohaterem jest „my”. Sztuka w tym, by każdy miał osobne pragnienie, skazę i funkcję, a zarazem by spinała ich wspólna tkanka: cel, miejsce albo zdarzenie. Pułapka jest podwójna: z jednej strony nierozróżnialny tłum — masz ośmioro ludzi, ale zlewają się w beżową masę: ten sam głos, to samo pragnienie, wymienni; widz nie wie, kto jest kim, i nikomu nie kibicuje. Z drugiej ukryty solista — nazywasz to zespołem, ale jedna postać po cichu zagarnia łuk i czas ekranowy, a reszta to satelity; albo rozkładasz uwagę tak cienko, że nikt nie ma prawdziwego łuku i opowieść traci kręgosłup. Sekret: grupa jako bohater — każdy osobny, a razem jedno.
Wizualną intuicję daje Bankiet oficerów gwardii św. Jerzego Fransa Halsa (1627, Frans Hals Museum) — kilkunastu oficerów przy stole, a każda twarz osobna, żywa, w innej pozie. Hals nie namalował jednego bohatera z tłem, lecz kompanię, w której nikt nie ginie — i tym właśnie jest bohater zbiorowy. To jest sedno: portret grupowy udaje się, gdy widać i jednostki, i zespół; tak samo opowieść zespołowa.
Kanon. Tradycja powieści wielogłosowej — od „Wojny i pokoju” Tołstoja po polifonię, w której wiele równych głosów niesie jeden świat. Filmowo: od załogi skoku w „Ocean's Eleven” po mozaiki Altmana („Nashville”), gdzie kamera krąży między równymi losami. Polski kanon: „Czterej pancerni i pies” — to nie opowieść o jednym żołnierzu, lecz o załodze; bohaterem jest czołg i czwórka (plus pies), a ich więź jest właściwym tematem.
Pięć reguł. Pierwsza: różnicuj każdego — daj każdej postaci osobne pragnienie i potrzebę, żeby widz odróżniał ich na pierwszy rzut oka; identyczne chcenia rodzą beżową masę (zobacz osobny artykuł o pragnieniu i potrzebie). Druga: osobna skaza, osobny kontrast — różne wady i wartości napędzają tarcia w grupie; zespół bez wewnętrznego konfliktu jest martwy (zobacz osobny artykuł o skazie bohatera). Trzecia: wspólna tkanka — zwiąż ich celem, miejscem albo zdarzeniem (skok, miasteczko, wojna); bez tego masz nie zespół, lecz równoległe opowieści. Czwarta: szybkie, mocne wejścia — przy wielu postaciach każdą wprowadzaj ostrym, pamiętnym gestem, żeby widz od razu ją „zaczepił” (zobacz osobny artykuł o chwycie zjednania widza). Piąta: łuk należy do grupy — śledź zmianę zespołu i relacji jako oś (formuje się, pęka, scala); część postaci może być stałym punktem, który się nie zmienia (zobacz osobne artykuły o łuku postaci oraz o postaci, która się nie zmienia).
Pytanie warsztatowe: zakryj imiona bohaterów i opisz każdego jednym zdaniem: czego chce i co go wyróżnia. Jeśli dwa opisy brzmią wymiennie albo jedno nazwisko zajmuje połowę kartki — masz nie zespół, lecz tłum z ukrytym solistą. Co odróżnia każdą postać od sąsiada?