Charakteryzacja przez działanie to fundament: kim bohater jest naprawdę, poznajemy po tym, co robi, zwłaszcza po wyborach pod presją — nie po tym, co o sobie mówi. Postać nazwana „odważną” to etykieta; postać, która staje między obcym a ciosem, jest odważna — pokazana. Wybór pod presją prześwietla charakter: im trudniejsza i droższa decyzja, tym więcej odsłania. Na ekranie, gdzie nie słychać monologu wewnętrznego, czyn i decyzja niosą charakter. Pułapka jest podwójna: z jednej strony etykieta — mówisz nam, jaki jest bohater (dialog oznajmia „jest twarda”, opis nazywa go „dobrym”), zamiast pokazać to w czynie, więc zostaje etykietą, w którą widz nie wierzy. Z drugiej ruch bez ceny — pokazujesz mnóstwo działania, ale żadne nic nie kosztuje ani nie zmusza do odsłaniającego wyboru, więc krzątanina nic nie mówi. Sekret: odsłaniaj charakter przez wybory, które kosztują — postaw bohatera pod presją i pozwól, by jego decyzja, zwłaszcza trudna, pokazała, kim jest, zamiast nam to mówić albo wypełniać czas pustym ruchem; ani etykieta, ani pusta krzątanina.
Wizualną intuicję daje Święty Marcin dzielący się płaszczem Anthony'ego van Dycka (ok. 1620) — jednym gestem, odcięciem połowy płaszcza zmarzniętemu żebrakowi, malarz mówi o bohaterze wszystko. Tym jest charakteryzacja przez działanie — czyn odsłania charakter pełniej niż opis. To jest sedno: nie nazywaj bohatera dobrym, pokaż, jak tnie płaszcz.
Kanon. Charakteryzacja przez działanie ma swoją mądrość: scenariuszowe prawo, że „czyn to charakter”; pierwszeństwo wyboru nad opisem; „pokazuj, nie mów” zastosowane do postaci. Dopełnia ją rana bohatera (to, co wybór często obnaża) i pragnienie a potrzeba (które decyzja ujawnia). Polski kanon: komisarz Eberhard Mock z powieści Marka Krajewskiego — nie deklaruje, kim jest; poznajemy go po decyzjach i czynach, twardych i kosztownych, które mówią więcej niż opis.
Pięć reguł. Pierwsza: wybór odsłania pragnienie i potrzebę — to, co bohater wybiera pod presją, pokazuje, czego chce, a czego potrzebuje (zobacz osobny artykuł o pragnieniu i potrzebie). Druga: kosztowna decyzja obnaża ranę — najtrudniejszy wybór często dotyka dawnej rany i ją ujawnia (zobacz osobny artykuł o ranie bohatera). Trzecia: postać aktywna charakteryzuje się sama — bohater, który napędza akcję, odsłania się decyzją; bierny niczego nie pokazuje (zobacz osobny artykuł o bohaterze aktywnym). Czwarta: mały gest jedna nam postać — drobny odsłaniający czyn, uratowanie kota, zjednuje widza szybciej niż opis (zobacz osobny artykuł o ratowaniu kota). Piąta: wybór ujawnia skazę — to, jak bohater zawodzi pod presją, pokazuje pęknięcie wyraźniej niż słowa (zobacz osobny artykuł o skazie bohatera).
Pytanie warsztatowe: wróć do gestu świętego Marcina i spójrz na swoją kluczową scenę: czy poznajemy bohatera po tym, co robi pod presją, czy ktoś tylko mówi, jaki jest? A jeśli działa — czy ten czyn coś go kosztuje?