*Bohater na końcu opowieści musi być inny niż na początku. Albo musi świadomie, dramatycznie nie być inny — i to musi mieć znaczenie.*
Łuk postaci to droga, którą przechodzi bohater od pierwszej sceny do ostatniej. Nie jest to „rozwijanie” postaci przez kolejne sceny, lecz konkretna transformacja z konfliktów, wyborów i konsekwencji. Robert McKee ujmuje to prosto: postacie nie pokazują charakteru — odsłaniają go przez wybory pod presją. Łuk to seria takich wyborów.
Klasyczna typologia wyróżnia cztery typy łuków. Pozytywny — bohater rozpoznaje swoją wadę i się zmienia (Scrooge u Dickensa od skąpca do filantropa, Frodo od beztroskiego hobbita do nosiciela ciężaru). Negatywny — bohater nie potrafi się zmienić i upada (Makbet od żołnierza do tyrana, Edyp od króla do ślepca). Płaski — bohater się nie zmienia, ale zmienia świat wokół (Atticus Finch, Sherlock Holmes, James Bond — ta sama postać w setkach historii, a świat reaguje na jej obecność). Zniszczenia — bohater złamany przez okoliczności, bez katharsis (Llewyn Davis, Larry Gopnik z Serious Man braci Coen).
Współczesnym mistrzem łuku negatywnego jest Vince Gilligan w Breaking Bad. Walter White zaczyna jako nauczyciel chemii w średnim wieku, kończy jako narkotykowy król i potwór moralny. Linia transformacji jest tak gęsta, że każdy odcinek to mikro-łuk: decyzja, która przesuwa go o krok ku finalnemu potworowi. „I am the one who knocks” to nie jednorazowy monolog, lecz spłata pięciu sezonów konsekwencji. Z drugiej strony *Beth Harmon w Gambicie królowej*** to wzór łuku pozytywnego: od dziewczyny w cieniu, przez uzależnienie, do mistrzowskiej afirmacji.
Najtrudniejsza zasada brzmi: łuk postaci musi być powiązany z fabułą, nie biec obok niej. Postać zmienia się przez wydarzenia, nie podczas nich. Każda scena powinna posuwać go o krok — albo świadomie trzymać status quo (co samo bywa ruchem dramaturgicznym). Klasyczne pytanie redakcyjne: „czy ta scena zmienia postać?” Jeśli nie — po co istnieje?
W warsztacie scenarzysty łuk najczęściej buduje się przez napięcie między pragnieniem (tym, czego bohater chce świadomie) a potrzebą (tym, czego naprawdę potrzebuje, choć tego nie rozpoznaje). Walter chce zabezpieczyć rodzinę, a naprawdę potrzebuje poczuć się ważny — i zaspokojenie tej potrzeby kosztuje go wszystko, co chciał ratować. Łuk postaci to droga od pogoni za pragnieniem do bolesnego rozpoznania potrzeby — albo do upadku przez jej ignorowanie.
Problem ery franczyz to bohater unieruchomiony: postać Marvela musi pozostać sobą przez dziesięć filmów, więc głębokie łuki są niemożliwe — twórcy ratują się mikro-łukami w pojedynczych filmach, resetowanymi w sequelach. Kompromis komercyjny, nie warsztatowy.
Pytanie warsztatowe: gdzie twój bohater rozpoczyna i gdzie kończy? Jeśli to ten sam punkt — czy to świadomy łuk płaski, czy po prostu zapomnienie, że bohater powinien się zmienić?