Łuk postaci nie zawsze prowadzi z A do Z. Czasem najlepszy bohater stoi nieruchomo, a świat dookoła zmienia się przez kontakt z nim.
Teoria wyróżnia trzy łuki. Łuk pozytywny — bohater uczy się prawdy, której nie znał. Łuk negatywny — traci prawdę, którą znał (tragedia). Łuk płaski — posiada prawdę od pierwszej sceny, a świat ją testuje i sam się przy niej zmienia. K.M. Weiland ujęła to najczyściej: w łuku płaskim bohater nie jest uczniem, lecz nauczycielem.
Najczystszym przykładem jest Sherlock Holmes. Od Studium w szkarłacie (1887) po lata 20. — czterdzieści lat, sześćdziesiąt utworów, dwie wojny — a Holmes pozostaje sobą: logika, dedukcja, dystans, skrzypce, Watson. Świat zmienia się wokół 221B Baker Street, Holmes nie; każda sprawa testuje jego metodę i potwierdza, że działa. Czytelnik nie wraca, by zobaczyć, jak Holmes się zmienia — wraca, by zobaczyć, jak Holmes zmienia świat.
Kanon rośnie szybko: James Bond (sześciu aktorów, jeden Bond), Indiana Jones, Hercule Poirot, Atticus Finch, kapitan Steve Rogers z jego „I can do this all day”. Wszyscy są testowani, ale nieprzełamywalni.
Streaming reaktywuje formułę. Mandalorianin ma niemal czysto płaski łuk: od pierwszego odcinka kieruje się kodeksem. John Wick — żałoba i metoda niezmienne przez cztery filmy. Wonder Woman (2017) wchodzi w świat z pełną etyką, a świat rozsypuje się przy niej.
Najtrudniejsza zasada: łuk płaski to nie postać płaska. Holmes nie zmienia przekonań, ale ma głębię — Watson, Mycroft, Moriarty jako lustro — i swoje skazy, manie, lęki. Fabuła testuje prawdę, którą bohater posiada: jeśli przetrwa pięć testów, wygrywa świat; jeśli dziesięć — franczyza.
Stąd rozróżnienie funkcji: łuk przemiany sprawdza się w pojedynczych filmach i krótkich serialach, łuk płaski — w franczyzach i długich cyklach. Wybór jest strategiczny: wydłużanie łuku przemiany często wymusza reset postaci do punktu wyjścia, co rozwadnia wagę zmiany.
W polskim kanonie łuk płaski najjaśniej widać u porucznika Borewicza z 07 zgłoś się i komisarza Adama Nowaka z Ojca Mateusza — jeden bohater, wiele sezonów, niezmienna etyka; postać się nie zmienia, świat porządkuje się przy niej.
Współczesny problem to zmęczenie kompleksowością: po dekadzie antybohaterów widz tęskni za pewnością. Stąd renesans łuku płaskiego — ale za cenę ryzyka sztampy.
Praktyczna konsekwencja: skoro bohater nie przechodzi łuku, łuk muszą przejść postacie wokół niego. Dlatego Holmes potrzebuje klientów, którzy wchodzą w sprawę przerażeni, a wychodzą ocaleni — ciężar zmiany przenosi się z protagonisty na otoczenie. Test jest prosty: usuń bohatera z finału i sprawdź, czy świat i tak wygląda inaczej niż na początku; jeśli nie, nie napisałeś łuku płaskiego, tylko serię scen, w których nikt się nie zmienia.
Pytanie warsztatowe: czy twoja postać ma prawdę, którą obroni, czy ma się dopiero nauczyć prawdy? Oba łuki są dobre. Tylko świadomie wybrany jest skuteczny.