Agent i menedżer to dwie różne funkcje, często mylone. Agent sprzedaje — negocjuje umowy, ustawia spotkania, bierze prowizję od transakcji. Menedżer buduje karierę — rozwija materiał, doradza strategicznie, myśli w perspektywie lat. Nie potrzebujesz ich, by napisać scenariusz; potrzebujesz ich, by go sprzedać i powtórzyć sukces. I tu kryje się pułapka: reprezentację zdobywa się gotowym tekstem, nie prośbą o reprezentację.
Wizualną intuicję daje Bankier z żoną Quentina Massysa (1514, Luwr). Mężczyzna waży na szali złote monety i klejnoty leżące na stole; jego żona przewraca karty modlitewnika, ale jej wzrok ucieka ku wadze. Pośrednik nie tworzy wartości — on ją waży i wycenia. To jest sedno reprezentacji: agent kładzie twój projekt na szali, mierzy, ile da rynek, i bierze procent od tego, co zważy. Napięcie między modlitewnikiem a złotem — sztuką a transakcją — to dokładnie to, co czuje scenarzysta oddający tekst w cudze ręce.
Kanon rynkowy. W Stanach agent jest licencjonowany, bierze zwykle 10% i z mocy prawa (kalifornijski Talent Agencies Act) jako jedyny może legalnie pozyskiwać zatrudnienie; wielkie agencje to WME, CAA, UTA. Menedżer nie ma licencji, bierze około 15% i nie może formalnie załatwiać pracy, ale wolno mu produkować — dlatego często to on inwestuje czas w debiutanta. Umowę dopina prawnik. W Polsce system jest szczątkowy: scenarzyści rzadko mają agentów, ZAiKS inkasuje tantiemy, a realną reprezentacją bywają relacje z producentami, festiwale i laboratoria. Polski debiutant najczęściej reprezentuje sam siebie — póki nie powstanie tekst, który ktoś zechce poprowadzić.
Pięć reguł. Pierwsza: agenta zdobywa się tekstem, nie prośbą — nikt nie podpisuje obietnicy; podpisuje się scenariusz, który zwrócił uwagę na konkursie albo w laboratorium (zobacz osobny artykuł o konkursach i laboratoriach). Druga: zgłoszenie do agenta to logline plus próbka — krótki list i jedno zdanie, które sprzedaje projekt, decydują, czy ktokolwiek otworzy plik (zobacz osobny artykuł o loglinie). Trzecia: twoja próbka jest czytana jak coverage — agent ocenia najpierw rzemiosło, dopiero potem pomysł, wedle tej samej siatki co wytwórnia (zobacz osobny artykuł o coverage). Czwarta: agent otwiera drzwi, ale to ty wchodzisz — ustawia spotkania i pitche, ale prezentujesz osobiście — pitch jest osobną umiejętnością (zobacz osobny artykuł o pitchu). Piąta: agent negocjuje, menedżer prowadzi — pierwszy domyka opcję i sprzedaż za prowizję, drugi planuje karierę; obaj zarabiają dopiero, gdy ty zarabiasz (zobacz osobny artykuł o opcji i prawach).
Pytanie warsztatowe: czy masz na stole coś, co warto zważyć — dwa, trzy gotowe scenariusze, które czynią reprezentację opłacalną — czy szukasz agenta, zanim cokolwiek napisałeś? Massys namalował człowieka ważącego to, co przed nim leży; pustej szali nikt nie obciąży. Najpierw połóż na niej pracę, a agent sam policzy, ile jest warta.