Twój scenariusz został objęty opcją — szampan? Niekoniecznie. Witaj w piekle developmentu: w zawieszeniu, gdzie projekt latami nie umiera i nie powstaje. Producent zamawia kolejne wersje, zmienia się kierownictwo studia, gwiazdy dołączają i odpadają, a film tkwi w martwym punkcie. Twarda prawda branży: większość projektów nigdy nie wychodzi z developmentu na plan. Pułapka jest podwójna: albo bierzesz zainteresowanie za zielone światło — całą nadzieję i czas wkładasz w jeden uwięziony tytuł, choć opcja to nie produkcja; albo gonisz każdą uwagę w nieskończoność — przepisujesz pod zmienne notatki, aż tekst traci duszę, i palisz lata na projekcie, który pora odpuścić.
Wizualną intuicję daje Syzyf (Tycjan, 1548–49). Skazaniec dźwiga pod górę ogromny głaz — a wiemy, że tuż przed szczytem kamień wymknie mu się i stoczy w dół, by jutro zaczął od nowa. Wysiłek jest ogromny i szczery, szczytu nie ma. To jest sedno: projekt w developmencie potrafi latami piąć się ku produkcji — kolejny szlif, kolejna przymiarka obsady — i zsuwać tuż przed zielonym światłem, gdy zmienia się zarząd, odpada gwiazda albo nie domyka się budżet.
Kanon. W Hollywood projekty potrafią tkwić w developmencie dekadami — głośne tytuły przechodziły przez dziesiątki wersji i kolejnych scenarzystów, zanim w ogóle ruszyła produkcja, a niezliczone nigdy jej nie doczekały. Branżowa reguła mówi, że na każdy nakręcony film przypada wiele uśpionych w szufladach. Polski kanon: nad Wisłą piekło developmentu ma często twarz karuzeli dotacyjnej PISF — projekt krąży przez kolejne sesje, a zmiana priorytetów instytucji potrafi cofnąć go do startu; niejeden głośny tytuł dojrzewał tak latami, zanim ruszyła kamera.
Pięć reguł. Pierwsza: opcja otwiera development, ale go nie kończy — to czasowa dzierżawa, nie gwarancja filmu; traktuj ją jak początek drogi, nie metę (zobacz osobny artykuł o opcji i prawach). Druga: przetrwaj cykl uwag, nie tonąc w nim — czytania i notatki potrafią ciągnąć się bez końca; broń rdzenia historii, gdy kolejne wersje próbują go rozmyć (zobacz osobny artykuł o coverage). Trzecia: bierz zapłatę za etapy — nie rozwijaj w nieskończoność za darmo; ustal honoraria za kolejne wersje, by development cię nie wyzyskał (zobacz osobny artykuł o honorariach i tantiemach). Czwarta: nie stawiaj wszystkiego na jeden tytuł — pisz następny, gdy poprzedni czeka; ruch w innym projekcie chroni i karierę, i zdrowie (zobacz osobny artykuł o spec i zleceniu). Piąta: to relacje wypychają projekt z zawieszenia — nowy producent, nowy dom, nowy moment; pielęgnuj kontakty, które potrafią go ożywić albo przenieść (zobacz osobny artykuł o networkingu).
Pytanie warsztatowe: spójrz na swój uwięziony projekt jak na głaz Syzyfa — czy naprawdę pniesz się ku produkcji, czy tylko w kółko przepisujesz ten sam stok? Co jest twoim następnym kamieniem, który warto zacząć toczyć równolegle, zanim ten zsunie się kolejny raz?