Ten sam film może najpierw trafić na ekrany kin, a może od razu do streamingu — i ta decyzja zmienia wszystko: budżet, formę, a często to, czy w ogóle powstanie. Okna dystrybucji to kolejność i czas, w jakich dzieło dociera do widza: dawniej kino (wyłączność na kilka tygodni), potem VOD, płatna i otwarta telewizja — każde okno osobnym etapem przychodu. Streaming tę kolejność skrócił albo zniósł, a premiery prosto do sieci przemeblowały ekonomię i to, jakie filmy się kręci. Pułapka jest podwójna: albo piszesz w oderwaniu od platformy — kameralny dramat sprzedajesz jak wielką kinową produkcję, a ośmiogodzinną sagę wciskasz w dwugodzinny seans; albo bierzesz dzisiejszą modę za prawo natury — wierzysz, że tylko kino to prawdziwy film, albo że celem zawsze jest streaming, choć okna wciąż się przesuwają, a prestiż i zasięg to dwie różne waluty.
Wizualną intuicję daje Port morski z odpłynięciem królowej Saby (Claude Lorrain, 1648). W złotym świetle poranka okręty są ładowane, ludzie szykują łodzie ku większym statkom — a za nimi otwarty, niepewny horyzont rynków. Wyprawa rusza etapami, przez bramę portu w świat. To jest sedno: twoje dzieło też wyrusza do widza kanałami i etapami — a od tego, którą bramą i w jakiej kolejności je wyślesz, zależy, kto i kiedy je zobaczy.
Kanon. Klasyczny model trzymał kino jako wyłączne pierwsze okno przez około trzy miesiące; streaming go rozmontował — premiery równoległe, tytuły idące prosto do sieci. Skutek dotyka twórców: średniobudżetowy dramat, niegdyś kinowy, dziś częściej żyje na platformie. Polski kanon: nad Wisłą okna też się zmieniły — rodzime tytuły coraz częściej trafiają na globalne platformy obok kin, a serial bywa dziś pierwszym, nie drugim wyborem.
Pięć reguł. Pierwsza: platforma dyktuje formę — kinowy seans to nie to samo, co maraton na streamingu; dopasuj długość i strukturę do domu, w którym dzieło zamieszka (zobacz osobny artykuł o biblii serialu). Druga: kino wciąż daje wydarzenie — premiera, festiwal, kwalifikacja do nagród; okno kinowe kupuje prestiż i osobny próg przychodu (zobacz osobny artykuł o festiwalach i rynkach). Trzecia: okno zmienia pieniądze — tantiemy z kina i z bibliotecznego tytułu na platformie liczą się inaczej; wiedz, za co realnie ci płacą (zobacz osobny artykuł o honorariach i tantiemach). Czwarta: okna bywają terytorialne — film wchodzi w innej kolejności na różnych rynkach, a prawa i wpływy dzielą się po terytoriach (zobacz osobny artykuł o koprodukcji międzynarodowej). Piąta: celuj we właściwy dom — ten sam pomysł inaczej sprzedasz studiu kinowemu, inaczej platformie; poznaj plany kupującego, zanim zapukasz (zobacz osobny artykuł o pitch decku).
Pytanie warsztatowe: załaduj swój projekt na statek jak u Lorraina — do którego portu naprawdę płynie: kina, streamingu czy niszy? I czy forma, długość i budżet, które piszesz, pasują do tej bramy, czy do tej, o której tylko marzysz?