List przewodni (query letter) to krótka, profesjonalna zaczepka do agenta, producenta lub czytelnika konkursu, by zechcieli przeczytać twój scenariusz. Większość bram nie przyjmuje tekstów z ulicy, więc list to twoja stopa w drzwiach: jednostronicowa oferta, która ma sprawić, że zajęty strażnik poprosi o więcej. To nie scenariusz, nie pitch deck, nie streszczenie — to haczyk, który zarabia na czytanie. Pułapka jest podwójna: z jednej strony masowa rozsyłka o sobie — szablonowy list do dwustu adresów albo elaborat o tobie, w którym hak ginie pod biografią; strażnik przewija i kasuje. Z drugiej przepitchowanie — wpychasz całą fabułę w ścianę tekstu albo reklamujesz rzecz jako „nowego Avatara”, więc albo nudzisz, albo szykujesz rozczarowanie. Sekret: sprzedajesz czytanie, nie streszczenie.
Wizualną intuicję daje Mężczyzna piszący list Gabriëla Metsu (ok. 1665, Galeria Narodowa Irlandii) — młodzieniec przy oknie waży każde słowo listu, który zaraz wyśle. Metsu pokazał, że list to akt celowy, nie odruch — i tym właśnie jest list przewodni. To jest sedno: ten list ma jedną robotę — sprawić, by ktoś sięgnął po scenariusz; każde zdanie albo na to pracuje, albo wylatuje.
Kanon. List przewodni to stara brama: w wydawnictwach powieściopisarze ślą agentom listy przewodnie, a stos odrzuconych listów to słynny „slush pile”. W filmie większość firm czyta dopiero po liście albo z polecenia — tekst z ulicy ląduje w koszu z powodów prawnych i z przeładowania. Polskie realia: u nas główną bramą bywają konkursy i laboratoria (Script Pro, Script Fiesta), festiwal w Gdyni oraz spersonalizowany kontakt z konkretnym producentem.
Pięć reguł. Pierwsza: prowadź haczykiem, nie biografią — otwórz spersonalizowanym powodem i loglinem, który sprzedaje koncept; twoje CV niech poczeka na koniec (zobacz osobny artykuł o loglinie). Druga: personalizuj, nie rozsyłaj masowo — list do kogoś, kogo dorobek i gust znasz, bije rozsyłkę do dwustu adresów; brak konkretu to kasacja (zobacz osobny artykuł o agentach i menedżerach). Trzecia: to nie streszczenie — daj „zwiastun” na 2–4 zdania (stawka, ton, nieodparte pytanie), nie całą fabułę; pełne materiały trzymaj w pitch decku (zobacz osobny artykuł o pitch decku i one-pagerze). Czwarta: dane i porównania — podaj tytuł, format, gatunek i „X spotyka Y”, żeby błyskawicznie umiejscowić ton i rynek; to pokrewne mówionemu pitchowi (zobacz osobny artykuł o pitchu). Piąta: to jedna z bram — list przewodni to nie jedyna droga; konkursy, laboratoria i festiwale bywają skuteczniejsze, zwłaszcza bez dojść (zobacz osobny artykuł o konkursach i laboratoriach).
Pytanie warsztatowe: napisz swój list przewodni i policz zdania: ile z nich sprzedaje projekt, a ile mówi o tobie albo streszcza fabułę? Czy adresat z pierwszych trzech zdań wie, co to za rzecz i czemu piszesz do niego? Jeśli hak nie pada w pierwszym akapicie, przestaw go na początek.