Incydent inicjujący to zdarzenie, które wytrąca bohatera z rutyny i uruchamia fabułę — stawia centralny problem, rzuca pytanie dramatyczne i pada wcześnie, tuż po krótkim pokazaniu zwykłego świata. To iskra: bez niej historia się nie zaczyna, tylko trwa. Pułapka jest podwójna: z jednej strony incydentu brak albo pada za późno — kartki mijają w status quo, a widz pyta „o czym to w ogóle jest?”; z drugiej wstrząs przychodzi znikąd — wysadzasz świat, nim zdążymy poznać i polubić bohatera, więc strata nic nie waży, albo zdarzenie nie ma związku z jego pragnieniem, więc rusza fabułę, ale nie łuk. Sztuka to zasiać dość zwykłości, by wstrząs zabolał — i tak związać go z bohaterem, by od niego zależało, dokąd pójdzie.
Wizualną intuicję daje Zwiastowanie Leonarda da Vinci (ok. 1472, Uffizi) — w spokojny ogród wkracza anioł i przerywa Marii lekturę: jedna jej dłoń wciąż spoczywa na księdze, druga unosi się w geście, w którym mieści się lęk i zgoda. Leonardo namalował chwilę, gdy zwykły dzień pęka pod wpływem wezwania — po tej wiadomości nic już nie będzie takie samo. To jest sedno incydentu inicjującego: posłaniec przynosi to, czego bohater nie szukał, a od czego nie da się już odwrócić.
Kanon. W „Hamlecie” całą machinę uruchamia duch, który wyjawia, że ojca zamordowano — bez tej sceny nie ma zemsty ani dramatu. Filmowo wzorcem jest „wezwanie do przygody”: w „Gwiezdnych wojnach” Luke trafia na wiadomość księżniczki, a śmierć wuja i ciotki odcina drogę powrotu. Polski kanon: „Nóż w wodzie” Romana Polańskiego — błaha decyzja, by zabrać autostopowicza na jacht, uruchamia cały napięty trójkąt; bez niej dzień byłby zwykłą żeglugą.
Pięć reguł. Pierwsza: najpierw zwykły świat, potem wstrząs — pokaż krótko stan wyjściowy, by widz poczuł, co się zmienia; incydent bez tła nie ma ciężaru (zobacz osobne artykuły o strukturze trzech aktów oraz o zasiewie i spłacie). Druga: incydent krystalizuje pragnienie — to on stawia bohaterowi problem i uruchamia łuk; zdarzenie bez celu daje ruch, ale nie historię (zobacz osobne artykuły o pragnieniu i potrzebie oraz o łuku postaci). Trzecia: pozwól na opór — bohater często wzbrania się przed wezwaniem; odmowa, a potem decyzja czynią wybór znaczącym, a wejście w nowy świat świadomym. Czwarta: w rozpisce beatów to katalizator — pada wcześnie (ok. 10–12%), a zamknięcie pierwszego aktu (ok. 20–25%) to chwila bez odwrotu (zobacz osobny artykuł o rozpisce beatów). Piąta: konkret, nie do cofnięcia — incydent ma być namacalny i tak nieodwracalny, by powrót do dawnego życia przestał być wygodny; nie wysadzaj świata, nim widz pokocha bohatera.
Pytanie warsztatowe: wskaż w swojej historii jedno zdarzenie, po którym bohater nie wróci już do dawnego życia — i sprawdź, na której stronie pada. Jeśli go nie ma albo czeka zbyt długo, twój pierwszy akt tkwi w zwykłym świecie. A potem zapytaj: czy ten wstrząs rodzi konkretne pragnienie, czy tylko hałas?