Sequel pyta, co było dalej. Spin-off pyta, co działo się obok. Różnica wygląda na drobiazg redakcyjny, a rozstrzyga o tym, czy nowa opowieść ma własne serce, czy tylko wisi na starej.
Odnoga bierze postać z drugiego planu albo zakątek świata, którego nikt dotąd nie zwiedzał, i daje mu pełnoprawną historię. Rozbudowa uniwersum idzie o piętro wyżej i buduje z tego sieć. Bohater z jednej opowieści przechodzi do drugiej, zdarzenie z brzegu mapy rzuca cień na sam środek, a odbiorca porusza się po terenie, który zna, choć widzi go pierwszy raz.
Wynalazek jest starszy od telewizji o dobre sto lat. Honoré de Balzac wpuścił Rastignaca, głównego bohatera Ojca Goriot, do kolejnych własnych powieści i zszył kilkadziesiąt osobnych książek w jeden zaludniony Paryż. Postać epizodyczna w jednym tomie okazywała się główną w następnym. Cykl nazwał Komedią ludzką i zostawił po sobie coś, po czym literatura chodzi do dziś.
Ten sam chwyt bywa narzędziem czysto pisarskim, bez cienia kalkulacji rynkowej. William Faulkner wymyślił amerykańskie hrabstwo Yoknapatawpha i osadził w nim kilkanaście powieści, między innymi Wściekłość i wrzask. Rodziny wracają tam z książki do książki, plotka z jednej bywa faktem w drugiej, a zdarzenie opowiedziane raz wraca w innym tomie widziane przez kogoś, kto stał wtedy w innym miejscu.
Rozległy świat trzyma się jednak tylko o tyle, o ile trzyma się jednej logiki. Trzy panele Ogrodu rozkoszy ziemskiej Hieronymusa Boscha pokazują raj, ludzki jarmark i piekło, a każda z setek figurek zajmuje się tam czymś własnym. Oko czyta to mimo wszystko jako jeden świat, bo wszystko namalowała jedna ręka według jednej reguły. W rozszerzonym uniwersum każda nowa opowieść płaci ten sam rachunek za spójność, tylko rozłożony na lata.
Najlepsze odnogi wyrastają z przypisu, a nie z ulubieńca publiczności. W Gwiezdnych wojnach George'a Lucasa jedno zdanie wstępu mówi, że rebelianci wykradli plany stacji bojowej. Gareth Edwards zrobił z tego zdania cały film, czyli Łotra 1, którego ostatnie ujęcie styka się z pierwszą sceną części znanej wszystkim. Tony Gilroy poszedł krok dalej i wziął z tamtego filmu szpiega bez życiorysu, żeby w Andorze opowiedzieć o urzędnikach, magazynierach i strachu w kolejce.
Ta sama maszyna potrafi zjeść własne źródło. Prequel tłumaczący pochodzenie tajemniczej postaci zwykle zabiera jej to, przez co była tajemnicza. Wątek, który w oryginale wystarczał jako cień na ścianie, po dopisaniu życiorysu staje się kolejnym bohaterem z zawodem i rodzeństwem. Świat gęstnieje na papierze i rzednie w odbiorze — odbiorca przestaje wierzyć, że został w nim jeszcze jakikolwiek nieoświetlony kąt.
Największe uniwersa rosły zresztą wbrew wszelkim planom. H.P. Lovecraft ogłosił Zew Cthulhu, przez kolejne lata dorzucał do tego świata następne bóstwa, zakazaną księgę i miasteczka Nowej Anglii, a kolegom po piórze pozwalał z tego korzystać do woli. Nikt tego nie koordynował i nikt nie prowadził rejestru ciągłości. Świat i tak się trzymał, bo wszyscy powtarzali jedno założenie o kosmosie obojętnym wobec człowieka. Uniwersum stoi na tym, w co wierzą jego opowieści, a nie na tym, kto ma do niego prawa.