Wywiad z postacią to narzędzie, w którym przesłuchujesz własnego bohatera: zadajesz pytanie i odpowiadasz w jego głowie, jego głosem, jakby siedział naprzeciw. To coś więcej niż sucha metryczka — życiorys mówi, że bohater stracił ojca w dzieciństwie; wywiad każe mu o tym opowiedzieć, i nagle słyszysz jego ton, uniki, przemilczenia. Pytasz o rzeczy banalne i najtrudniejsze: czego chcesz? czego się boisz? co przemilczasz? co zrobiłbyś, gdyby nikt nie patrzył? Silnik jest prosty: pytaj, aż usłyszysz głos, którego sam byś nie wymyślił — znak, że postać zaczyna oddychać. Pułapka jest podwójna. Odpowiadasz za postać jak za siebie — wkładasz jej w usta własne zdania, więc wszyscy bohaterowie brzmią jak ty. Albo na odwrót: pytasz tylko o fakty — daty, adresy, zawód — i dostajesz metryczkę zamiast żywej osoby. Sekret: prowadź wywiad jak z obcym, którego chcesz rozgryźć — drąż sprzeczności, słuchaj, jak postać się zdradza — bo nie szukasz danych, lecz głosu.
Wizualną intuicję daje Wizyta lekarza Fransa van Mierisa starszego (1667) — medyk pochyla się nad pacjentką, bada ją i odczytuje to, czego ona sama nie mówi wprost. Tym jest wywiad z postacią — cierpliwe badanie, które wydobywa dolegliwość ukrytą pod powierzchnią. To jest sedno: nie pytasz, żeby spisać objawy, lecz by usłyszeć prawdę, której postać wprost nie wypowie.
Kanon. Rozmowa z własną postacią jest stara jak warsztat — pisarze od dawna prowadzą w notatkach dialogi z bohaterami, pytają i słuchają, by wydobyć głos, którego sami by nie ułożyli. Zachodni warsztat zna to jako character interview i każe drążyć do sprzeczności. Polski kanon: pani Dulska z „Moralności pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej — postać tak kompletnie obdarzona głosem, że jej obłudna mowa dała język całemu zjawisku. Bohaterka, którą słychać, zanim się ją zobaczy — jakby autorka przepytała ją do dna.
Pięć reguł. Pierwsza: biogram podaje fakty, wywiad — głos — życiorys mówi, kim postać jest; wywiad pozwala jej samej przemówić (zobacz osobny artykuł o życiorysie postaci). Druga: pisz odpowiedzi bez cenzury — odpowiadaj w głowie postaci na surowo, jak we freewritingu, bez poprawiania (zobacz osobny artykuł o freewritingu). Trzecia: pytaj o innych — zapytaj postać, co czuje do osób wokół, a mapa relacji nabierze ciepła (zobacz osobny artykuł o mapie relacji). Czwarta: zachowaj zapis — najlepsze zdania z wywiadu wędrują prosto do dialogu (zobacz osobny artykuł o notatniku pisarza). Piąta: zadaj pytanie tematu — postaw postaci pytanie, wokół którego kręci się temat; odpowiedź sprawdzi twoją premisę (zobacz osobny artykuł o premisie).
Pytanie warsztatowe: wróć do sceny van Mierisa, gdzie lekarz bada pacjentkę, czytając to, co skryte — i przesłuchaj swojego bohatera: zadaj mu pytanie, którego się boi, i zapisz odpowiedź jego głosem. Czy usłyszałeś kogoś innego niż ty sam? A jeśli wszyscy bohaterowie odpowiadają tak samo — czy na pewno ich przepytałeś, czy tylko sam sobie odpowiedziałeś?