Redakcja i warsztat
Rewizja: jak czytać własny scenariusz na zimno
Rewizja scenariusza zaczyna się od dystansu, bo autor czyta pamięć o tekście zamiast tekstu. Jak odzyskać obce spojrzenie i po czym poznać scenę bronioną za mocno.
Notatki: jak przyjmować i filtrować uwagi
Jak przyjmować uwagi do scenariusza i nie stracić przy tym tekstu. Miejsce, w którym czytelnik się potknął, jest faktem, a jego pomysł na naprawę tylko domysłem.
Czytanie przy stole: co słychać, gdy scenariusz czyta się na głos
Czytanie scenariusza na głos mówi o tekście w dwie godziny więcej niż miesiąc cichych poprawek. Co słychać przy stole i dlaczego autor ma wtedy milczeć i patrzeć.
Przepisanie od zera: kiedy zacząć scenariusz od nowa
Kiedy przepisać scenariusz od nowa, a kiedy wystarczy redakcja. Jak odróżnić usterkę w zdaniu od pęknięcia w fundamencie i dlaczego druga wersja idzie szybciej.
Tytuł: jak nazwać scenariusz
Jak nazwać scenariusz, żeby tytuł obiecywał właściwy ton, zostawał w pamięci i dawał się odnaleźć. O pułapce tytułu roboczego i nazwach, które weszły do języka.
Blok twórczy: jak ruszyć z miejsca
Blok twórczy to objaw z przyczyną, nie tajemnica. Bywa strachem, brakiem researchu albo sygnałem, że pękła struktura historii. Jak go rozpoznać i ruszyć z miejsca.
Zabij swoje skarby: tnij to, co kochasz najbardziej
Zabij swoje skarby, czyli wytnij fragment, który wyszedł najlepiej, jeśli reszta tekstu nic z niego nie bierze. Skąd się biorą skarby i po czym poznać ścianę nośną.
Redakcja na poziomie zdania: waż każde słowo jak złoto
Redakcja na poziomie zdania to ostatnia warstwa pracy, którą robi się dopiero wtedy, gdy struktura stoi. Mocny czasownik, wycięty komunał i rytm słyszalny na głos.
Kiedy przestać poprawiać: skończone nie znaczy doskonałe
Kiedy przestać poprawiać scenariusz, nie powie sam tekst. Koniec jest decyzją autora, bo od pewnego przebiegu poprawka przestaje ulepszać i zaczyna nadgryzać.
Przebieg pod kątem spójności: pilnuj, by wszystko się zgadzało
Osobny, późny przebieg, w którym sprawdzasz wyłącznie spójność scenariusza. Oś czasu, zasiane obietnice, wiedza każdej postaci i moment, w którym warto to zrobić.
Jak dawać uwagi: sztuka dobrej krytyki
Jak dawać uwagi do scenariusza tak, żeby autor chciał wrócić do pracy. Nazwij objaw, podaj adres i skutek, ułóż uwagi według wagi, a rozwiązanie zostaw autorowi.
Poziomy redakcji: od struktury po korektę
Redakcja dzieli się na trzy poziomy: strukturę, język i korektę. Poziomy redakcji tekstu przechodzi się od największej skali do najmniejszej, każdy w osobnym przebiegu.
Tnij dziesięć procent: skracanie i zwięzłość
Skracanie tekstu o jedną dziesiątą przy każdym przebiegu zabiera prawie wyłącznie watę. Kłopot zaczyna się niżej, gdzie nożyczki wchodzą już w rytm i atmosferę.
Czytelnik testowy: pierwsi czytelnicy scenariusza
Czytelnik testowy scenariusza jest wart tyle, ile jego szczerość. Mówi, gdzie się znudził i zgubił, a co z tym zrobić, zostaje po stronie autora.
Diagnoza przed przeróbką: znajdź prawdziwy problem
Diagnoza scenariusza przed rewizją: zanim zaczniesz poprawiać, ustal, co naprawdę szwankuje. Miejsce, które boli, rzadko jest tym zepsutym.
Odwrotny konspekt: streść to, co naprawdę napisałeś
Odwrotny konspekt streszcza gotowy szkic scena po scenie, jednym zdaniem o funkcji. Z takiej listy widać, które sceny niczego nie zmieniają i gdzie pęka konstrukcja.
Redakcja samego dialogu (czytanie samych kwestii)
Redakcja samego dialogu polega na czytaniu gołych kwestii bez didaskaliów i imion. Wtedy słychać, czy postacie mówią różnymi głosami i czy rozmowa idzie do przodu.
Cięcie i łączenie postaci (redakcja obsady)
Cięcie i łączenie postaci to robota drugiego szkicu. Kto pełni tę samą funkcję, wchodzi w jedną osobę, a kto nie pełni żadnej, wychodzi z tekstu.
Redakcja didaskaliów (opisy i akcja)
Redakcja didaskaliów zostawia w opisie tylko to, co zarejestruje kamera, pisane w czasie teraźniejszym i z bielą na stronie. Oszczędnie, ale wciąż z tonem.
Przebieg pod kątem tempa (czytanie pod rytm)
Pass na tempo to osobne czytanie całości wyłącznie pod rytm. Zaznaczasz, gdzie uwaga odpływa, i pilnujesz, żeby przy skracaniu nie zginęły sceny oddechu.
Przebieg pod kątem ekspozycji (czyszczenie ekspozycji)
Pass na ekspozycję to osobny przebieg, w którym spisujesz każdą informację i jej stronę. Wtedy widać, co pada za wcześnie, co się dubluje, a czego brakuje.
Przebieg pod kątem klarowności (czytanie pod zrozumiałość)
Pass na klarowność to czytanie pod jedno kryterium, czyli czy wszystko jest zrozumiałe za pierwszym razem. Zaznaczasz każde cofnięcie oka i łatasz je jednym słowem.
Przebieg pod kątem tonu (spójność tonalna)
Pass na ton to osobne czytanie całości, w którym słuchasz wyłącznie rejestru. Sprawdzasz, czy opowieść trzyma nastrój obiecany na starcie i czy zmiany są przygotowane.
Drugi szkic (po co jest przeróbka)
Drugi szkic scenariusza nie jest poprawianiem pierwszego. To zbudowanie rzeczy jeszcze raz, już ze znajomością całości, i dopiero na tym etapie historia zaczyna działać.
Korekta (ostatni przebieg)
Korekta scenariusza to ostatni przebieg po zamrożeniu tekstu. Polujesz wyłącznie na literówki, format i niespójne imiona, a niczego już nie ulepszasz.
Tiki językowe (słowa-wytrychy i powtórki)
Tiki językowe w scenariuszu to słowa i rytmy, które powtarzasz, nie słysząc ich. Zrób osobny przebieg na własne odciski palców i odróżnij nawyk od świadomego refrenu.
Polowanie na klisze (tropienie frazesów)
Polowanie na klisze to osobny przebieg redakcji. Fraza, która przyszła najłatwiej, zwykle jest tą, której użyli wszyscy przed tobą.
Zaufaj czytelnikowi (tnij dopowiedzenia)
Zaufaj czytelnikowi, czyli wykreśl wszystko, co odbiorca złoży sam. O granicy między powściągliwością a zagadką bez klucza i o tym, kiedy dopowiedzenie zabija scenę.
Przebieg pod kątem dziur fabularnych (logika i prawdopodobienstwo)
Dziury fabularne nie odzywają się w kinie, tylko w kuchni, kilka godzin później. Jak przejść scenariusz pod kątem logiki i prawdopodobieństwa, zanim zrobi to widz.
Przebieg pod kątem humoru: jak zaostrzyc komizm
Pass na humor to osobny przebieg redakcji, na którym ostrzysz każdy żart i wyrzucasz linijki śmieszne w połowie. O kolejności wyrazów, rytmie i prawdzie postaci.
Przebieg pod kątem postaci: jak przejść scenariusz śladem jednej postaci
Pass na postać to osobny przebieg, w którym czytasz scenariusz śladem jednej osoby. Wtedy widać jej łuk, głos, motywacje i miejsca, w których znika ze sceny.